Obowiązek zapłaty zachowku przechodzi na spadkobierców - Adwokat Szczecin

91 820 54 11 505 10 11 23 kancelaria@adwokat-bielawa.pl

Aktualności

Adwokat Łukasz Bielawa

Obowiązek zapłaty zachowku przechodzi na spadkobierców

2 lipca 2018

Obowiązek zapłaty zachowku przechodzi na spadkobierców

Pewna wdowa po spadkodawcy domagała się tego, aby pozwani zapłacili na jej rzecz kwotę ponad 170 000 zł  z tytułu uzupełnienia zachowku po jej zmarłym mężu. Spadkodawca w drodze darowizny przekazał lokal mieszkalny swojemu synowi, wskutek czego wyzbył się całego swojego majątku. Jednakże obdarowany syn zmarł, a spadek po nim nabyła jego żona oraz dzieci. Tymczasem wdowa po zmarłym skierowała przeciwko swojemu synowi, synowej oraz wnukom powództwo o zachowek, które następnie zostało oddalone przez Sąd I instancji. Jednakże Sąd II instancji przychylił się do żądań kobiety, ustalając wysokość należnego jej zachowku na kwotę ponad 150 000 zł i taką też sumę zasądził od pozwanych. Jak zauważył Sąd II instancji brak jest jakichkolwiek przeszkód, które uniemożliwiałyby pozwanym spełnienie obowiązku na rzecz wdowy po zmarłym. Choć co prawda obdarowany syn spadkodawcy zmarł, to jednak odpowiedzialność z tytułu zachowku trwa dalej – wszak przeszła na jego spadkobierców. Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania bądź zmiany zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy oddalił jednak ich skargę. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd ten przypomniał, że zachowek ma służyć ochronie interesów osób najbliższych dla spadkodawcy poprzez zapewnienie im minimalnego poziomu korzyści ze spadku. To spadkodawca może zdecydować w jakiej formie zapewni tę korzyść –czy poprzez powołanie do spadku, zapis czy darowiznę. W sytuacji, gdy uprawniony nie otrzyma korzyści, przysługuje mu roszczenie o zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej. Gdy zaś nie może on uzyskać należnego mu zachowku od spadkobierców i zapisobierców windykacyjnych, wówczas może skierować powództwo o zachowek przeciwko osobom, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, o czym stanowi zresztą art. 1000 § 1 kc. Z kolei w myśl art. 993 kc: ,,przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”. Sąd Najwyższy przytoczył również treść art. 994 § 1 kc, który stanowi, że ,,przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. Na gruncie niniejszej sprawy spadkodawca dokonał darowizny, która wyczerpała całą wartość spadku, zaś obdarowany syn nie dożył otwarcia spadku. Zdaniem SN można zatem wnioskować, że darowizna ta powinna podlegać uwzględnieniu. Sąd Najwyższy przypomniał również, że ten, kto otrzymał darowiznę od spadkobiercy, ma obowiązek zaspokoić uprawnionego w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny, roszczenia o zachowek albo roszczenia o uzupełnienie zachowku. Obdarowany, który sam jest uprawniony do zachowku, ponosi odpowiedzialność wobec innych uprawnionych jedynie w zakresie nadwyżki, która przekracza jego własny zachowek. Jak zauważył SN, choć w treści art. 1000 § 1 kc mowa jest tylko o osobie obdarowanej, to jednak obowiązek zaspokojenia roszczenia może obciążać także następców prawnych obdarowanego – ma on bowiem charakter majątkowy i dziedziczny. W opinii Sądu hipotetyczna sytuacja, w której obdarowany dożyłby otwarcia spadku, będąc jednocześnie obowiązanym do zapłaty zachowku, zaś wstępujący w jego miejsce spadkobiercy byliby od tego obowiązku zwolnieni, byłaby nie do pogodzenia z celem instytucji zachowku. Nadto skutkowałaby bezpodstawnym uprzywilejowaniem następców prawnych obdarowanego, którzy mogliby zatrzymać całość darowizny kosztem osoby uprawnionej do zachowku, która nie otrzymałaby niczego z majątku spadkodawcy. Opisany wyrok został wydany przez Sąd Najwyższy w dniu 13 kwietnia 2018 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 381/17.

Będzie ustawa wprowadzająca polskie marki do sklepów

4 marca 2019

Jak przyznał Premier Mateusz Morawiecki w trakcie Debaty w Jasionce w ramach Europejskiego Forum Rolniczego, odpowiadając na pytanie o możliwości zwiększenia udziału polskiego rolnictwa w sprzedaży w dużych sklepach - Rada Ministrów już opracowuje projekt ustawy, która ma realnie obniżyć możliwości sklepów wielkopowierzchniowych do sprzedaży produktów pod ich markami własnymi,...

Nieaktualne dane klienta w rejestrze dłużników naruszają jego dobra osobiste

4 marca 2019

W dnu 12 grudnia 2018 r. (sygn. akt V ACa 651/17) Sąd Apelacyjny w Warszawie wydał ważne rozstrzygnięcie, z którego wynika, że w sytuacji, gdy bank nie dopełni swoich obowiązków w zakresie utrzymywania aktualnych danych rejestrowych swoich klientów, klienci banku mogą starać się o zadośćuczynienie. Czego dotyczyła sprawa? Otóż pozwany...

Nowe Święto Państwowe

26 lutego 2019

W dniu 22 lutego br. Sejm przyjął ustawę, w myśl której w kalendarzu ma pojawić się nowe Święto Państwowe - Święto Chrztu Polski, które obchodzone będzie corocznie w dniu 14 kwietnia. Za ustawą głosowało 279 posłów, przeciwko było 125, a 14 posłów wstrzymało się od głosu. Jak wskazują autorzy ustawy,...

Pierwszy Sąd Arbitrażowy Online rozpoczął już działalność

26 lutego 2019

Pierwszy Sąd w Polsce tego rodzaju (w skrócie: OAC - Online Arbitration Court) ma orzekać średnio 20 razy szybciej niż ma to miejsce w przypadku standardowych postępowań. Szybkość orzekania przez OAC wynika z tego, że postępowania w całości prowadzone są elektronicznie, a zainteresowani mają dostęp do Sądu przez całą dobę,...

Reforma procesu karnego - najważniejsze założenia

25 lutego 2019

Projekt zmian postępowania karnego przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości został właśnie zaaprobowany przez Radę Ministrów. Z uwagi na kompleksowość tego projektu i liczne kontrowersje, jakie wywołuje, warto już dziś pochylić się nad jego najważniejszymi założeniami. Jak podaje Resort Sprawiedliwości omawiane zmiany mają służyć zlikwidowaniu uciążliwych procedur, w tym odczytywania obszernego wyroku...

Wzory dokumentów

Przykładowe pisma autorstwa naszej Kancelarii. Wzory pozwów o rozwód oraz alimenty, a także wzór oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

 

Profesjonalne i rzetelne podejście do każdej prowadzonej sprawy. Skontaktuj się ze mną